Zawiera linki partnerskie: jeśli zarezerwujesz, dostaniemy prowizję bez kosztów dla ciebie. Zasady programu partnerskiego
W skrócie
- Obecne przez cały rok: w pasie morskim Teno-Rasca grindwale krótkopłetwe pływają o każdej porze roku, więc nie musisz dopasowywać urlopu do sezonu.
- Bardzo blisko brzegu: dno opada na duże głębokości niedaleko portu w Los Gigantes, dlatego rejsy są krótkie.
- Łatwe do rozpoznania: zaokrąglona głowa bez dzioba, ciemne ubarwienie oraz szeroka, niska płetwa grzbietowa przesunięta do przodu.
- Chronione prawem: obszar jest specjalnym obszarem ochrony (ZEC) sieci Natura 2000, a obserwacje reguluje kanaryjski Dekret 178/2000; wybieraj łodzie z oznaczeniem Barco Azul.
- Nigdy nie pływaj z nimi i ich nie karm: postój na kąpiel podczas rejsu odbywa się z dala od zwierząt.
Dlaczego żyją właśnie tutaj: pas Teno-Rasca
Grindwale krótkopłetwe (Globicephala macrorhynchus) nie pływają u wybrzeży Los Gigantes przypadkiem. Na tym odcinku wybrzeża spotykają się trzy czynniki, które tworzą wyjątkowe siedlisko.
Bardzo głęboka woda tuż przy wyspie. Teneryfa to wulkan wyrastający z dna oceanu, praktycznie bez szelfu kontynentalnego. Na południowym zachodzie dno opada poniżej tysiąca metrów zaledwie kilka mil od brzegu. Tam, w głębinach, żyją kałamarnice głębinowe – główny pokarm grindwali. Dlatego możesz je zobaczyć po krótkim rejsie z portu, co w większości miejsc na świecie jest nie do pomyślenia.
Spokojne morze po zawietrznej. Masyw Teno i sama wyspa osłabiają pasat wiejący z północnego wschodu. W efekcie powstaje pas spokojnej wody, w którym grupy mogą w ciągu dnia odpoczywać przy powierzchni, nie tracąc energii.
Ciepła woda przez cały rok. Temperatura morza niewiele się zmienia między porami roku. Dzięki temu część populacji jest osiadła: te same osobniki, rozpoznawane po znakach na płetwie, fotografuje się rok po roku. Stałe osiadłe populacje tego gatunku są na świecie rzadkością, a ta z południowo-zachodniej Teneryfy należy do najlepiej zbadanych. Badania fotoidentyfikacyjne mówią o kilkuset zwierzętach związanych z tym obszarem – zarówno osiadłych, jak i odwiedzających go okazjonalnie.
Pas ten, ciągnący się mniej więcej od przylądka Teno do przylądka Rasca, ma status specjalnego obszaru ochrony (hiszp. ZEC) Franja Marina Teno-Rasca w ramach sieci Natura 2000. Los Gigantes leży dokładnie pośrodku, dlatego rejsy obserwacyjne waleni z tutejszego portu są tak krótkie i tak pewne.
Jak rozpoznać grindwala krótkopłetwego
Z pokładu łodzi zobaczysz tylko fragment zwierzęcia i to przez kilka sekund. Zwróć uwagę na te cechy, w tej kolejności:
- Głowa. Zaokrąglona i wypukła, bez wyraźnego dzioba. To cecha, która najbardziej odróżnia go od delfina.
- Płetwa grzbietowa. Szeroka u nasady, niska i odgięta do tyłu, osadzona w przedniej jednej trzeciej ciała – znacznie bardziej z przodu niż u delfinów. U dorosłych samców jest grubsza i masywniejsza.
- Ubarwienie. Czarne lub bardzo ciemnoszare. Przy dobrym świetle za płetwą widać szarawą plamę, tzw. „siodło”.
- Wielkość. Dorosłe samce mogą zbliżać się do 6 metrów, samice osiągają ok. 4–5 metrów. W porównaniu z kadłubem łodzi różnicę względem butlonosa widać od razu.
- Tempo. Zwykle poruszają się powoli, w grupie i równolegle, czasem niemal nieruchomo.
W skrócie: grindwal a inne częste gatunki
| Cecha | Grindwal krótkopłetwy | Butlonos | Delfin szary (Risso) |
|---|---|---|---|
| Głowa | Okrągła, bez dzioba | Krótki, wyraźny dziób | Okrągła, czoło niemal pionowe |
| Płetwa grzbietowa | Szeroka, niska, mocno przesunięta do przodu | Wysoka, zakrzywiona, w połowie ciała | Wysoka i wyprostowana |
| Ubarwienie | Jednolicie czarne | Szare, jasny brzuch | Szare, mocno porysowane, u dorosłych białawe |
| Wielkość dorosłego | Do ok. 6 m | Ok. 2–4 m | Ok. 3–4 m |
| Obecność w rejonie | Cały rok | Cały rok | Okazjonalnie |
| Typowe zachowanie | Powolny odpoczynek w grupie | Aktywny, skacze, podpływa pod dziób łodzi | Dyskretny, mało przewidywalny |
Jeśli wahasz się między grindwalem a delfinem, najpierw spójrz na głowę i położenie płetwy. W przewodniku o delfinach w Los Gigantes opisujemy pozostałe gatunki dokładniej.

Zachowanie: grupy, młode i odpoczynek przy powierzchni
Grindwale krótkopłetwe żyją w bardzo stabilnych grupach rodzinnych skupionych wokół samic. Młode zostają w grupie matki przez lata i często widać kilka pokoleń pływających razem.
Co zobaczysz w ciągu dnia
Polują głównie nocą, schodząc głęboko za kałamarnicami. W dzień odpoczywają, utrzymują kontakty społeczne i opiekują się młodymi blisko powierzchni. Dlatego typowa scena to nie spektakularny skok, lecz coś znacznie spokojniejszego:
- Odpoczynek przy powierzchni („logging”): kilka zwierząt unosi się nieruchomo w rzędzie, jak kłody. To najbardziej delikatny moment: są w półśnie, a źle podchodząca łódź zmusza je do ucieczki.
- Wynurzanie się w pionie („spyhopping”): wystawiają głowę nad wodę i przez kilka sekund się rozglądają.
- Uderzenia ogonem o wodę: mogą oznaczać zabawę albo komunikację w grupie.
- Zsynchronizowany oddech: cała grupa wynurza się po powietrze niemal jednocześnie, a potem znika na kilka minut.
Młode
Rozpoznasz je po niewielkich rozmiarach, nieco bardziej szarym odcieniu i po tym, że płyną przytulone do boku dorosłego. Gdy w grupie są młode, dobry szyper jeszcze bardziej zwalnia i skraca czas obserwacji. Jeśli widzisz, że łódź robi odwrotnie, masz powód do złożenia skargi.
Inne gatunki, które mogą się pojawić
Grindwale to obserwacja niemal pewna, ale pas Teno-Rasca wyróżnia się rzadko spotykaną różnorodnością waleni. Podczas rejsu możesz zobaczyć też:
- Butlonosa: drugiego stałego mieszkańca. Mniejszy, szybszy i bardziej zainteresowany łodziami.
- Delfina plamistego atlantyckiego i delfina zwyczajnego: częstsze w niektórych porach roku, często w dużych stadach.
- Delfina szorstkozębnego i delfina szarego: obserwacje okazjonalne.
- Duże walenie w przelocie: płetwal Brydego, kaszalot, a przy dużym szczęściu zyfie (walenie dziobogłowe). Nie ma dla nich pewnego sezonu.
- Żółwia karettę: to nie waleń, ale pojawia się często i również obejmuje go ochrona obszaru ZEC.
Nikt nie zagwarantuje ci konkretnego gatunku poza grindwalami i, często, butlonosami. Jeśli organizator obiecuje wieloryby, bądź ostrożny. Czego się spodziewać w zależności od pory roku, sprawdzisz w kalendarzu waleni i stanu morza.

Zagrożenia i ochrona (ZEC, Dekret 178/2000)
Osiadła populacja tuż przy turystycznym kurorcie to przywilej, ale i ryzyko. Główne zagrożenia dla grindwali z południowego zachodu wyspy to:
- Kolizje z szybkimi jednostkami. Promy między Teneryfą a La Gomerą przecinają ich siedlisko. Odpoczywające zwierzęta reagują z opóźnieniem na kadłub zbliżający się z dużą prędkością.
- Presja turystycznych obserwacji. Wiele łodzi naraz wokół tej samej grupy przerywa odpoczynek i opiekę nad młodymi. Problemem nie jest jedna łódź, lecz suma wszystkich.
- Hałas podwodny. Silniki i prace na morzu zakłócają komunikację akustyczną, dzięki której grupa trzyma się razem i poluje.
- Odpady i sprzęt rybacki. Połknięty plastik oraz zgubione sieci i liny, w które mogą się zaplątać.
Ramy prawne
- ZEC Franja Marina Teno-Rasca: włączenie do sieci Natura 2000 zobowiązuje do utrzymania w dobrym stanie gatunków, dla których obszar ustanowiono – w tym butlonosa i żółwia karetty – oraz do zarządzania działalnością, która na nie wpływa.
- Dekret 178/2000 rządu Wysp Kanaryjskich: reguluje obserwację waleni na archipelagu. Wymaga zezwolenia dla jednostek zajmujących się tą działalnością i określa sposób podchodzenia: minimalne odległości, zmniejszoną prędkość, zakaz przecinania kursu zwierząt, rozdzielania grup i wpływania między matkę a młode.
- Królewski Dekret 1727/2007: ogólnohiszpańskie przepisy o ochronie waleni, które uzupełniają i wzmacniają te zasady na wodach Hiszpanii.
- Oznaczenie Barco Azul: wyróżnia jednostki, którym rząd Wysp Kanaryjskich zezwolił na obserwację waleni. Zwykle widać je na kadłubie albo przy trapie.
Kultura obserwacji waleni na tym wybrzeżu jest stosunkowo młoda. Jeśli ciekawi cię, jak Los Gigantes zmieniło się z wioski rybackiej w kurort, opisujemy to w historii Los Gigantes.
Czy grindwale krótkopłetwe są zagrożone wyginięciem?
W skali globalnej – nie. Czerwona Lista IUCN klasyfikuje grindwala krótkopłetwego (Globicephala macrorhynchus) jako gatunek „najmniejszej troski”. W Hiszpanii i na Wyspach Kanaryjskich jest jednak prawnie chroniony, a osiadła populacja z południowo-zachodniej Teneryfy znosi lokalną presję, której ta globalna kategoria nie oddaje.
- Ochrona prawna. Jak wszystkie walenie w UE figuruje w załączniku IV Dyrektywy siedliskowej, który wymaga ścisłej ochrony, oraz w hiszpańskim wykazie gatunków dzikich objętych specjalną ochroną (Listado de Especies Silvestres en Régimen de Protección Especial). Handel międzynarodowy reguluje załącznik II konwencji CITES.
- Dlaczego tu jest powód do niepokoju. Osiadła populacja licząca kilkaset zwierząt, która zawsze wraca na ten sam pas wybrzeża, nie odnawia się osobnikami z innych rejonów. Każda kolizja i każda grupa, która traci godziny odpoczynku, waży tu więcej niż w dużej, rozproszonej populacji.
- Co to zmienia dla ciebie. To, że gatunkowi nie grozi wyginięcie w skali świata, nie łagodzi zasad obserwacji. Dekret 178/2000 obowiązuje tak samo, a wybór łodzi z oznaczeniem Barco Azul wciąż pomaga najbardziej.
Kategorie zagrożenia są okresowo weryfikowane. Jeśli potrzebujesz dokładnych danych, sprawdź aktualną kartę gatunku na stronie IUCN oraz katalogi wymienione w źródłach poniżej.
Jak obserwować je odpowiedzialnie
Przed rezerwacją
- Szukaj oznaczenia Barco Azul w karcie organizatora, a w porcie – na samej łodzi.
- Weź pod uwagę wielkość grupy. Mniej pasażerów to mniej hałasu i spokojniejsza obserwacja. Dlatego wiele osób wybiera żaglówkę w małej grupie, która w dodatku wyłącza silnik w pobliżu zwierząt.
- Jeśli szukasz czegoś krótkiego i stabilnego, rejs łodzią z portu to najwygodniejsza opcja dla rodzin i osób z chorobą morską.
- Ceny i godziny zmieniają się w zależności od sezonu: aktualna cena w karcie rezerwacji.
Na pokładzie: oznaki dobrej praktyki
- Łódź zwalnia dużo wcześniej, zanim dotrze do grupy, i podpływa równolegle – nigdy od czoła ani od tyłu.
- Zachowuje dystans, nawet jeśli pasażerowie proszą o podpłynięcie bliżej. Jeśli to grindwale się zbliżają, szyper zostawia silnik na wolnych obrotach albo go wyłącza.
- Nie zostaje bez końca przy tej samej grupie i odpływa, gdy pojawiają się inne jednostki.
- Nikt nie rzuca jedzenia ani nie robi z ciszy przedstawienia: prosi się o spokój, bez krzyków.
- Postój na kąpiel odbywa się z dala od zwierząt, zwykle w zatoce u stóp klifów.
Twoja rola
- Nie stawajcie wszyscy przy jednej burcie: łódź traci równowagę, a widok wcale nie jest lepszy.
- Wyłącz lampę błyskową. W pełnym słońcu nic nie wnosi do zdjęcia, a przeszkadza.
- Jeśli płyniesz kajakiem albo nurkujesz z rurką i pojawią się delfiny lub grindwale, zatrzymaj się i pozwól im przepłynąć. Nie wiosłuj w ich stronę i nie próbuj ich dotykać. W przewodniku o kajakach pod klifami wyjaśniamy, jak w takiej sytuacji postępują przewodnicy.
- Zabierz czapkę, krem z filtrem i coś ciepłego: na otwartym morzu wiatr chłodzi, nawet jeśli w porcie jest gorąco. Jeśli masz chorobę morską, weź lek przed wejściem na pokład, a nie dopiero na łodzi.
Ostatnia praktyczna wskazówka: rano morze jest zwykle spokojniejsze, a światło lepsze do rozróżniania płetw i plam, choć decyduje prognoza na dany dzień. Jeśli organizator odwołuje rejs z powodu stanu morza, to dobry znak: stawia bezpieczeństwo na pierwszym miejscu.
Źródła naukowe i oficjalne
Gdy organizator opowiada ci coś o grindwalach, możesz to zweryfikować w poniższych, ogólnodostępnych źródłach. Przepisy z czasem się zmieniają, więc zawsze sprawdzaj aktualną wersję ujednoliconą w odpowiednim dzienniku urzędowym.
Przepisy
- Dekret 178/2000 z 6 września rządu Wysp Kanaryjskich, regulujący obserwację waleni. Określa odległości, czas przebywania przy zwierzętach i zezwolenia dla jednostek. Oznaczenie „Barco Azul” jest powiązane z tym zezwoleniem. Znajdziesz go w kanaryjskim dzienniku urzędowym (Boletín Oficial de Canarias, BOC).
- Królewski Dekret 1727/2007 z 21 grudnia, o zasięgu ogólnokrajowym. Ustanawia środki ochrony waleni na wodach Hiszpanii i uzupełnia przepisy kanaryjskie o strefę ochronną wokół każdego zwierzęcia. Opublikowany w hiszpańskim dzienniku urzędowym (BOE).
- ZEC Franja marina Teno-Rasca (kod ES7020017), część sieci Natura 2000. Kartę obszaru i plan zarządzania publikuje hiszpańskie Ministerstwo ds. Transformacji Ekologicznej. Zobaczysz tam, dlaczego grindwal krótkopłetwy i butlonos są w tym rejonie gatunkami kluczowymi.
- Listado de Especies Silvestres en Régimen de Protección Especial i Catálogo Canario de Especies Protegidas (hiszpański wykaz gatunków objętych specjalną ochroną i kanaryjski katalog gatunków chronionych). Oba obejmują walenie występujące na archipelagu. Jeśli interesuje cię dokładna kategoria grindwala krótkopłetwego, sprawdź ją w aktualnej wersji każdego katalogu, bo jest okresowo weryfikowana.
Nauka
- Aguilar Soto i współpracownicy (2008), „Cheetahs of the deep sea: deep foraging sprints in short-finned pilot whales off Tenerife”, Journal of Animal Ecology. To badanie, które za pomocą znaczników akustycznych udokumentowało głębinowe sprinty, którymi grindwale polują na kałamarnice u wybrzeży Teneryfy. Wyjaśnia, dlaczego tak często widzisz je odpoczywające przy powierzchni: regenerują siły między bardzo wyczerpującymi nurkowaniami.
- Servidio i współpracownicy (2019), Aquatic Conservation. Analizuje przywiązanie grindwali do miejsca na Wyspach Kanaryjskich na podstawie fotoidentyfikacji i odróżnia zwierzęta osiadłe od przepływających. To podstawa określenia „populacja, która żyje u wybrzeży Los Gigantes”.
- Heimlich-Boran (1993), rozprawa doktorska o ekologii społecznej grindwali na południowy zachód od Teneryfy. Jedna z pierwszych prac opisujących stałe grupy w tym rejonie.
- Czerwona Lista IUCN, karta Globicephala macrorhynchus. Zawiera globalną ocenę gatunku. Pamiętaj, że kategoria globalna nie oddaje lokalnej presji, jaką znosi osiadła populacja tak narażona na ruch morski jak ta.
Jeśli szukasz nowszej literatury, zespoły badające walenie na Uniwersytecie La Laguna regularnie publikują prace o tym pasie wybrzeża. Repozytoria uczelniane zwykle udostępniają rozprawy i raporty bezpłatnie.
Podsumowanie
- Grindwale krótkopłetwe z Los Gigantes nie są tu przelotem. Część populacji jest osiadła. Korzystają z głębokich wód opadających niemal pionowo tuż przy brzegu, dlatego obserwacje w tym pasie są tak regularne.
- Rozpoznasz je po zaokrąglonej głowie bez wyraźnego dzioba i po szerokiej, niskiej płetwie grzbietowej, osadzonej w przedniej jednej trzeciej ciała. Są ciemne, niemal czarne. Z daleka butlonosa odróżnisz po wyższej, sierpowatej płetwie i widocznym pysku.
- Żyją w stałych grupach rodzinnych z młodymi. Przez większość czasu, gdy je widzisz, odpoczywają przy powierzchni między bardzo głębokimi nurkowaniami łowieckimi. Jeśli przeszkadzasz im w tym momencie, odbierasz im potrzebny odpoczynek.
- Mogą pojawić się też inne gatunki, przede wszystkim butlonos. Okazjonalnie, zależnie od pory roku, widuje się też inne przepływające gatunki. Jeśli interesują cię zwłaszcza delfiny, piszemy o nich w przewodniku o delfinach w Los Gigantes.
- Obszar jest chroniony podwójnie. Jako ZEC Teno-Rasca w ramach sieci Natura 2000 oraz przez Dekret 178/2000, który określa, jak łodzie mają się zbliżać. Główne zagrożenia to ruch morski, kolizje, hałas podwodny i presja samych rejsów.
- Wybierz łódź z oznaczeniem „Barco Azul” i obserwuj, jak pracuje szyper: zwalnia z wyprzedzeniem, podpływa równolegle i ogranicza czas przy każdej grupie. Nikt nie karmi zwierząt ani się z nimi nie kąpie. Jeśli wahasz się między formatami, w tekście o tym, jaki rejs wybrać, by zobaczyć walenie, porównujemy łódź motorową, katamaran i żaglówkę. Żaglówka w małej grupie to najcichsza opcja, jeśli martwi cię wpływ silnika.
- Twoje zachowanie na pokładzie też ma znaczenie. Zachowaj spokój, nie używaj lampy błyskowej i nie tłocz się z całą grupą przy jednej burcie. W kajaku zatrzymaj się i przepuść zwierzęta.
- Jeśli możesz, wypłyń rano, a przed rezerwacją sprawdź prognozę na dany dzień. Odwołanie rejsu z powodu złego stanu morza świadczy o poważnym organizatorze, a nie jest pechem. Cenę każdego rejsu zobaczysz aktualną w karcie rezerwacji (aktualna cena w karcie rezerwacji).
Zobaczyć grindwale u stóp klifów jest łatwo. Różnicę robi to, czy zobaczysz je, nie zakłócając ich codziennego rytmu – a to zależy zarówno od wybranej łodzi, jak i od twojego zachowania na pokładzie.
Polecane wycieczki
- GetYourGuide
- Czas trwania: 2–3 h
Rejs z obserwacją wielorybów (2–3 h)
Katamaran lub łódź ze szklanym dnem z portu Los Gigantes; zwykle z postojem na kąpiel.
Aktualna cena w GetYourGuide
Sprawdź ceny
- GetYourGuide
- Czas trwania: 3–5 h
Rejs żaglówką pod klifami (3–5 h)
Małe grupy, wyłączony silnik przy zwierzętach, posiłek i kąpiel w zatoce Masca.
Aktualna cena w GetYourGuide
Sprawdź cenyUzupełnij podróż
Wynajem auta
Porównaj wynajem, by poruszać się we własnym tempie; sprawdź udział własny i zasady tankowania.
Zobacz autaNie wiesz? Rekomendacja w 3 pytaniach →
Najczęstsze pytania
Czy grindwale można bezpiecznie oglądać o każdej porze roku?
Tak, to populacja osiadła, obserwowana przez cały rok w pasie Teno-Rasca. Zmienia się jedynie stan morza: przed rezerwacją sprawdź prognozę i zajrzyj do karty organizatora, czy rejsy nie są odwoływane z powodu wiatru lub martwej fali.
Czym grindwal różni się od wieloryba?
Grindwal krótkopłetwy to w rzeczywistości duży przedstawiciel delfinowatych, a nie wieloryb. Ma zęby, żyje w stałych grupach rodzinnych i jest znacznie mniejszy od wielkich wielorybów, które od czasu do czasu przepływają przez Wyspy Kanaryjskie.
Czy mogę nurkować z rurką w pobliżu grindwali?
Nie. Przepisy kanaryjskie zabraniają pływania i nurkowania z waleniami. Licencjonowane łodzie robią postój na kąpiel w miejscach takich jak zatoka Masca, z dala od zwierząt.
Który rejs jest lepszy, by zobaczyć grindwale: łódź motorowa czy żaglówka?
Na obu regularnie je zobaczysz, bo populacja jest osiadła. Żaglówka zwykle zabiera mniejsze grupy i wyłącza silnik w pobliżu zwierząt; łódź motorowa oferuje krótszy i wygodniejszy rejs, jeśli podróżujesz z dziećmi albo masz chorobę morską. Pełne porównanie znajdziesz w przewodniku po obserwacji waleni.
Czy zobaczę grindwale, jeśli mieszkam na południu Teneryfy?
Tak. Ta sama populacja grindwali krótkopłetwych przemieszcza się po całym specjalnym obszarze ochrony (ZEC) Franja Marina Teno-Rasca, który sięga aż po przylądek Rasca. Dlatego rejsy wypływają także z portów na południu, takich jak Puerto Colón w Costa Adeje czy Los Cristianos. Z Los Gigantes jesteś w samym środku tego pasa, więc dopłynięcie do grup trwa zwykle krócej. Jeśli nocujesz w Costa Adeje lub Las Américas, w tekście o wycieczce do Los Gigantes z południa podpowiadamy, jak połączyć dojazd z rejsem.
Odbierz darmowy plan podróży
Wyślemy ci e-mailem nasz plan dla Los Gigantes: trasę dzień po dniu, pozwolenia i praktyczne wskazówki w jednym dokumencie.